Bu yazida elektrik, elektronik ve bilgisayar bilimlerinde arastirma yapan Turk bilim insanlarinin performanslarini inceleyecegiz. Turk universitelerinin performansini olcen resmi arastirmalar var, fakat ben butun dunyadaki Turkleri goz onune alacagim.

Bir makale icin Facebook kullanicilarini gruplamam(clustering) gerektiginde, bulanik (fuzzy) sistemlerin bana daha dogal geldigini farkettim. Siradan gruplandirmalarda her nesne sadece bir grubun uyesi olabilir; bir top rengine gore siyah, beyaz, kirmizi  vs renk gruplarindan yalnizca birinde olabilir. Fakat bu durumda gri bir topu hangi renk grubuna koyacaksiniz?

Bulanik sistemler bu kesin gruplamalara bir alternatif olarak gelistirildi. Gri topu 50% beyaz 50% siyah gibi dusunup hem siyah grubun, hem de beyaz grubun bir uyesi olarak gorebiliriz.

Bulanik sistemler dogu felsefesine bati felsefesinden daha yakindir. Ilk uygulamacisi ise Iran’li bir Turk olan Lutfu Zadeh‘dir.

Istemeden,  gecmiste nefret dahi ettigim bulanik mantik konusuna suruklendigimi farkedince bu durumun nedenlerini dusunmeye basladim. Ilk merak ettigim sey diger Turklerde de boyle bir egilimin olup olmadigi oldu. Bir adim sonrasinda ise Turklerin hangi bilimlerin hangi alt dallarinda daha basarili oldugunu ogrenmek istedim. Mesela, bulanik mantikta calisan cok basarili Turkler var midir? Kesin gruplama diye Turkce ifade etmeye calistigim konuda onlarca makale okumama ragmen hic Turk’e raslamamistim.  Acaba uluslarin bilim insanlarinin ilgi alanlarini birbirinden ayiran belirgin hatlar var midir?

Kos kos oturup merak edecegime internette varolan bilgi kaynaklarindan ipuclari bulmaya calistim. Bilgisayar, Elektrik ve Elektronik bilimlerinde yapilan butun(neredeyse) onemli yayinlari indeksleyen bir web sitesi var: dblp

Ilk asamada Turkce adlari bulmak icin bir siniflandirma (pool-based active learning) yaptim. Dblp veri tabaninda 8136 Turk bilim insani ve 25835 bilimsel yayin buldum. Esas olarak tip 1 hatasinin tip 2 hatasindan cok daha az olmasina ozen gosterdim, bu yuzden bazi Turkleri bulamamis olabilirim, fakat bulamadigim Turklerin cok az sayida oldugunu dusunuyorum. Turkler maalesef veri tabaninda bulunan tum bilim insanlarinin sadece 1%’ini olusturuyor. Turkiyenin nufusu da dunya nufusunun %1’ine karsilik geliyor, fakat bu nufusun buyuk cogunlugu(Asya, Afrika) fakir halklardan olusuyor. Turk bilim insanlarinin orani nufusumuzun oranindan cok daha fazla olmaliydi.

Bu asamada yapmaya calistigim seyin ne kadar zaman alacagini farkettim. Her Turk icin internetten calistigi alan bilgilerini bulmam gerekecekti. ACM Digital Library alanlari bulmak icin en iyi yer, fakat data erisimini sinirlayan onlemler kullaniyorlar. Web sitesini tarama cabalarim butun universitenin ACM’e erisiminin bloklanmasiyla sonuclandi(ayni IP kullanimi yuzunden). Tabii ki bu durum pek hos karsilanmadi : )

Dblp veri tabaninda her bilim insani icin bir sayfa bulunuyor. Bu sayfada yapilan yayinlar, yayinlarin turu, yeri, zamani ve adi belirtiliyor. Calisilan alanlari bulmak icin, yayin yapilan dergi ve konferanslar siniflandirilabilir. Ilgili alanlarda calisan olan okurlar bu adlardan sonuclar cikarabilir. En cok yayin yapilan yerler sunlar:

Expert Systems with Applications: 1135 yayin

Applied Mathematics and Computation: 626 yayin

International Symposium on Computer and Information Sciences: (Erol hocanin Turkleri bulusturmak icin baslattigi bir konferans): 610 yayin

International Conference on Image Processing: 582 yayin

European Journal of Operational Research: 508 yayin

Hazir veriler elimdeyken genel anlamda Turk bilim insanlarinin durumunu incelemek istedim. Asagidaki grafikler bu amacla hazirlandi. Butun veriler 1969-2010 donemindeki durumu gosteriyor. Dblp 2010 yilinda yapilan bazi yayinlari hala indekslemedigi icin 2010 verileri tam degil, mesela yuksek lisans yayinlarim hala indekslenmedi. Grafiklerdeki anormal durumlara bu neden oluyor.

Yillara gore yapilan yayin, ve yayini olan bilim insani sayisi

Dblp veritabaninda yayini olan ilk Turk Profesor Erol Gelenbe(1969). Grafikte secilmiyor, fakat her yil artan arastirmaci ve yayin sayilari 1979, 1980 ve 1984’te onceki yila gore azaliyor. Tahminimce bu donemdeki siddet olaylari universitelerin performansini etkilemis.

Eskiden dergilerde yapilan yayinlarin onemi (devlet puanlamasinda) konferans yayinlarinin oneminden fazlaydi. Buna ragmen, asagidaki grafik yayin sayilarinda bariz bir fark olmadigini gosteriyor, hatta konferans yayinlari cok daha fazla(ayrica yurtdisindaki Turkler icin konferans-dergi ayrimi cogu zaman onemsiz, zira ulkelerin puanlamalari Turkiye’deki gibi degil).

1996 ve 2008 donemlerindeki azalmaya dikkatinizi cekerim. 2008’de kuresel capta bir ekonomik kriz oldugunu biliyorum, fakat 1996’da azalmanin nedenini cikaramadim.

2000’lerin basindan beri Turkiye’de internet kullaniminin arttigini ve gelir duzeyinin yukseldigini biliyoruz. Acaba bu durum akademiye katilan Turklerin sayisini nasil etkiledi? Asagidaki grafik yil bazinda o yil ilk yayinini yapan Turkleri gosteriyor.

1996 ve 2008’teki azalma bu grafikte de gorulebiliyor.

Asagidaki grafikte Turklerin bireysel olarak toplamda kac yayinlari oldugunu goreceksiniz. Turk bilim insanlari arasinda en cok yayini olan kisinin 462 yayini var. Buna karsilik 3819 Turkun sadece bir yayini var.

Son olarak yayin sayisinda power law  olup olmadigina bakalim. Belirgin bir desen var(zaten bu beklenen bir sey), ama grafik uzerinde ekstra testler yapilmasi lazim. Gorunus aldatici olabilir. Bu analizi sonraya birakacagim.


Peki butun bu testlerden sonra en ilginc veri sizce nedir? Ozellikle basarili Turkleri bulmak ve nerelerde calistiklarina, hangi Turk universitelerinden mezun (alma mater) olduklarina bakilabilir. Bu amacla en cok yayini olan 21 Turk bilim insanini arastirdim. Burada bir eksiklige dikkatinizi cekeyim; yayin sayisi basarinin tek olcusu degildir. Aslinda onemli olan yaptiginiz yayinlarin akademik camiada aldigi olumlu tepkilerdir. Tepki en basit bicimde sizden alinti yapan yayin sayisi ile olculur. Bu asamada o analizi gerceklestirmaya vaktim yok. En basit haliyle, en basarili Turk bilim insanlari (toplam yayin sayisi itibariyle) sunlar:

Isim Yayin sayisi Mezun oldugu Calistigi yer
mahmut t. kandemir 462 ITU Pennsylvania State University, ABD
erol gelenbe 198 ODTU Imperial College London, Ingiltere
M. Tamer Özsu (Orgun hoca ekledi) 196 ODTU University of Waterloo, Kanada
mehmet a. orgun 125 Hacettepe Macquarie University, Sydney, NSW, Australya
tahsin m. kurç 116 Bilkent The Ohio State University, ABD
gultekin özsoyoglu 112 ODTU Case Western Reserve University
tamer basar 108 Robert Kolej/Yale  University of Illinois at Urbana-Champaign, ABD.
ümit v. çatalyürek 108 Bilkent The Ohio State University, ABD
Z. Meral Özsoyoglu(Orgun hoca ekledi) 100 ODTU Case Western Reserve University, ABD
özgür ulusoy 99 ODTU Bilkent Universitesi, Turkiye
hasan ural 96 ODTU University of Ottawa, Kanada
tevfik bultan 93 ODTU University of California, Santa Barbara, ABD
yucel altunbasak 93 Bilkent TOBB Ekonomi ve Teknoloji Universitesi, Turkiye (@Bahadir duzeltti)Georgia Institute of Technology, ABD
sahin albayrak 91 Bulunamadi Technische Universität Berlin, Almanya
fevzi belli 90 Berlin Teknik Universitesi Universität Paderborn, Almanya
yusuf leblebici 88 ITU EPFL, Isvicre
asuman dogac 88 ODTU ODTU, Turkiye
halim yanikomeroglu 87 ODTU Carleton University, Kanada
ahmet t. erdogan 84 Bulunamadi The University of Edinburgh, Ingiltere
deniz erdogmus 84 (Cok daha fazlasi var) ODTU Northeastern University, ABD
gokhan memik 83 Bogazici Northwestern University, ABD

Maalesef bu hocalarimizdan sadece iki tanesi su an Turkiye’de calisiyor: Asuman Dogac, ODTU ve Ozgur Ulusoy, Bilkent. Bu 19 kisilik listede ODTU mezunlari cogunlugu olusturuyor.  Cogu bilim insani da Amerika’daki okullarda calismakta.

Baslangic yillarina gore en basarili Turkler ise sunlar (daha fazlasi, yillara gore 20’den fazla yayini olanlar, sirali olarak, bu dosyada: 20)

Isim Baslangic yili Toplam yayin sayisi
fevzi belli 1980 90
gultekin özsoyoglu 1981 112
behçet sarikaya 1982 40
hasan ural 1983 96
erdal arikan 1984 30
ömer egecioglu 1985 69
kemal ebcioglu 1986 44
ahmet m. kondoz 1987 71
mehmet aksit 1988 72
çetin kaya koç 1989 60
yusuf leblebici 1990 88
tahsin m. kurç 1991 116
mehmet a. orgun 1992 125
ismailcem budak arpinar 1993 40
yucel altunbasak 1994 93
ümit v. çatalyürek 1995 108
bülent sankur 1996 74
mahmut t. kandemir 1997 462
cengiz kahraman 1998 63
ahmet t. erdogan 1999 84
gokhan memik 2000 83
seda ogrenci memik 2001 66
deniz erdogmus 2002 84
ozcan ozturk 2003 75
salih günes 2004 59
mustafa cenk gursoy 2005 75
tuncer baykas 2006 32
deniz gündüz 2007 39
tugrul u. daim 2008 23

Bunlari bulduktan sonra 2008 yazinda beni mesgul eden bir problem aklima geldi. O yil yabanci bir devletten burs kazanmistim ve Amerika’da egitim almak istedigim yerlerin bir listesini yapmaliydim. Aklimdan ilk gecen sey Turk profesorleri bulmak olmustu. Tabii ki o zaman su an bildiklerimi bilmiyordum. Turk profesorleri bulmak tam bir azap olmustu. Nihayetinde Turk hoca olup olmadigina bakmadan okullari yazdim ve gonderdim.

Acaba tasnif ettigim dblp bilgileri ile bir katalog(veya bir internet sitesi) olusturulup ogrencilerin Turk bilim insanlarini daha kolay bulmalari saglanabilir mi? Turk profesorler aslinda Turk ogrenciler ariyorlar, fakat her zaman bulabildikleri soylenemez.

Boyle bir katalogdan Turk universiteleri de faydalanabilir: yurtdisindaki okullardan mezun olan basarili Turklerin sayisi son yillarda hizla artmakta. Turkiye’deki universitelerin de ogretim kadrolarini guclendirmek icin bu basarili Turklerle ilgilendigini umuyorum.

Turk universiteleri veya Tubitak gibi devlet kuruluslari boyle bir interneti hizmeti olusturmak isterlerse veri tabanini kendilerine verebilirim.

Advertisements